Bitwa Warszawska - Inscenizacja Ossow

<body topmargin=0 leftmargin=0 marginheight=0 marginwidth=0> <table cellpadding=0 cellspacing=0 border=0><tr> <td valign="top" colspan=2 height=90 BGCOLOR="#006699" TEXT="#080000" bgproperties="fixed" background="03f285a1erlcgo.png"> <div> <FONT SIZE="5" COLOR="#FFCC66" FACE="Arial" ><B>Lesniakowizna</B></FONT><B>    </B><B> |     </B><A HREF="index.htm" TARGET="_top" TITLE="Lesniakowizna"><U><B>Strona glówna</B></U></A></div> <div>                                                   </div> <div> </div> </td> </tr><tr> <td valign="top" width=210 BGCOLOR="#FFCC66" TEXT="#080000" background="03ed2c00dkelyh.png"> <div> <A HREF="index.htm" TARGET="_top" TITLE="Lesniakowizna"><U>Strona glówna</U></A></div> <bR> <div> <A HREF="id18.htm" TARGET="_top" TITLE="Mapa"><U>Mapa Rowerzystów</U></A></div> <bR> <div> <A HREF="id18.htm" TARGET="_top" TITLE="Mapa"><U>Bitwa Warszawska - Inscenizacja Ossów</U></A></div> <bR> <div> <A HREF="id18.htm" TARGET="_top" TITLE="Mapa"><U>Foto Album</U></A></div> </td> <td valign="top" height=390 BGCOLOR="#FFFFFF" TEXT="#080000"> <div> <I>Bitwa Warszawska - Inscenizacja Ossow</I></div> <bR> <bR> <DIV ALIGN="LEFT"></DIV> <div> Bitwa Warszawska - Inscenizacja Ossów</div> <bR> <bR> <div> Bitwa pod OssowemBitwa pod Ossowem rozegra³a siê 14 sierpnia 1920r. Odby³a siê ona w ramach bitwy 1. armii, której zadaniem by³o odeprzeæ natarcia nieprzyjaciela na przedmoœcie do dnia 16 sierpnia tzn. do czasu kiedy wojska pod dowództwem Marsza³ka Pi³sudskiego wyrusz¹ znad Wieprza.</div> <bR> <div> Stan wojska bolszewickiego:</div> <div> 235 pu³k strzelców liczy³ 330¿o³nierzy i 23 karabiny maszynowe</div> <div> 236 pu³k- 313 ¿o³nierzy i 21 karabinów maszynowych</div> <div> 237 pu³k- 398 ¿o³nierzy i 19 karabinów maszynowych</div> <div> dwie baterie artylerii z³o¿one z 8 dzia³ 3-calowych.</div> <bR> <div> Stan wojska polskiego w Ossowie:</div> <div> 2 batalion 33pp z por. W³odzimierzem Micha³owskim</div> <div> 33pp z p³k Jerzym Sawickim</div> <div> dwie kompanie 221 pp przyby³e na uzupe³nienie do 33 pp</div> <div> 236 pp z³o¿ony z ochotników z Warszawy (uczniowie i studenci) wcielony do do 36 pp jako II batalion (biwakowa³ na ³¹ce miêdzy Ossowem a rzeczk¹). Batalion liczy³ 9 oficerów i 480 szeregowych, którymi dowodzi³ por. Stanis³aw Matarewicz.</div> <div> Obronê wspiera³a artyleria i dwa poci¹gi pancerne "Mœciciel" i "Paderewski", kursuj¹ce na torach pod Wo³ominem.</div> <bR> <div> Odcinek Okuniew i Leœniakowizna:</div> <div> Do obsadzenia umocnieñ ca³ego odcinka Okuniew dowódca dywizji przeznaczy³ 21 pu³k piechoty dowodzony przez mjr Przyja³kowskiego. Jakoœæ wczeœniej wykonanych prac in¿ynieryj-nych oceniona zasta³a bardzo krytycznie - wykonanie fatalne, pe³no „martwych pól”. W rejonie Leœniakowizny pozycja by³a nieco lepsza ni¿ pod Okuniewem, ale bardzo s³abe przeszkody drutowe.</div> <div> D-ca 21 pu³ku piechoty postanowi³ pó³nocn¹ czêœæ odcinka, ³¹cznie z Leœniakowizn¹, do wzgórza 116, obsadziæ si³ami 3 batalionu, wzmocnionego kompani¹ ciê¿kich karabinów maszynowych. Od wzgórza 116 do Okuniewa si³ami 1 batalionu. Oba bataliony wystawi³y na pierwsz¹ liniê obrony po dwie i pó³ kompanii piechoty oraz po kompanii ciê¿kich karabinów maszynowych.</div> <bR> <div> Atak Polaków          </div> <div> Wpisa³ Justyna Balcerzak   </div> <div> Czwartek, 31. Lipiec 2008 14:26</div> <div> Zaniepokojony sytuacj¹ pod Ossowem dowódca 8 DP p³k Burhardt-Bukacki jecha³ z miejsca postoju w Z¹bkach do Ossowa, by osobiœcie pokierowaæ walk¹. Wyda³ te¿ rozkaz by dwa bataliony 13 pu³ku piechoty wyruszy³y z poligonu towskiego do Ossowa. Ze wzglêdu na znaczn¹ odleg³oœæ mog³y one pojawi' polu walki dopiero ko³o godziny 11.00.</div> <div> Po zlustrowaniu pierwszej linii dowódca dywizji doszed³ do wniosku, ¿e bolszewicy wyczerpali ju¿ swoje mo¿liwoœci ofensywne i nawet kontratak prz wadzony ze skrzyd³a niewielkimi si³ami zmusi ich do odwrotu.</div> <bR> <div> Ocena p³k Burhardta-Bukackiego by³a jak najbardziej trafna. Oddzia³ bolszewików mimo w³amania siê w polskie pozycje pod Leœniakowizn¹ i Ossowem nie mia³ ju¿ si³y do kontynuowania natarcia. Dowódca Putna zwróci³ siê o pomoc do s¹siedniej, prawoskrzyd³owej brygady stacjonuj¹cej w rejonie Rêczaj i Kolna. Spotka³ siê jednak z odmow¹.</div> <div> w rezultacie oba pu³ki sowieckie w Ossowie zosta³y niemal ca³kowicie odciête od swoich ty³ów.</div> <div> w wyniku przerwania frontu przez nieprzyjaciela dowództwo 8 DP postanowi³o wys³aæ do Ossowa 3 batalion, który kwaterowa³ w barakach rembertowskich.</div> <div> Po uzyskaniu tych wiadomoœci por. Szewczyk pomaszerowa³ ze swym batalionem przez poligon do Ossowa, jego pododdzia³ sk³ada³ siê z dwóch kompanii piechoty i kompanii karabinów maszynowych. Wœród piechurów znajdowa³o siê 80 ochotników wcielonych w szeregi jednostki dopiero w noc poprzedzaj¹ca natarcie. Ich wartoœæ bojowa budzi³a du¿e w¹tpliwoœci. Por. Szewczyk rozkaza³ rozwin¹æ siê 10 kompanii piechoty ppor. Marchewy na prawe skrzyd³o, 9 kompanii - na lewo. W centrum ustawi³ kompanie karabinów maszynowych. Za obu skrzyd³ami umieœci³ niewielkie odwody kompanijne.</div> <bR> <div> Gdy 3 batalion zbli¿y³ siê do Ossowa, nad tyralier¹ zagwizda³y pociski nieprzyyjaciela. Ochotnicy zaczêli chwiaæ siê i wahaæ. Widz¹c to por. Szewczyk zarz¹dzi³ zbiórkê batalionu, ostro z³aja³ opiesza³ych i jeszcze raz, niczym na æwiczeniach, rozsypa³ batalion w tyralierê. Po kilku minutach wzorowo ju¿ posuwaj¹ca siê do przodu tyraliera wysz³a poln¹ drog¹ na zaroœla porastaj¹ce rzeczkê D³ug¹. Co peewien czas por. Szewczyk zatrzymywa³ batalion, sprawdza³ porz¹dek i oswaja³ ochottników ze œwistem wra¿ych pocisków. W zaroœlach spotka³ oko³o 60 ochotników z rozbitych na pocz¹tku walki pododdzia³ów. Por. Szewczyk odda³ ich pod komendê sier¿anta Woltyñskiego z 10 kompanii piechoty. Mieli posuwaæ siê w charakterze odwodu za kompani¹ karabinów maszynowych. Nad rzeczk¹ tyraliera zatrzyma³a siê na chwilê, patrole bojowe przesz³y po p³yttkiej wodzie na drugi brzeg i penetrowa³y teren. Por. Szewczyk wraz z podchor¹¿ym artylerii po przebyciu rzeczki zauwaa¿y³ z krzaków z niewielkiej odleg³oœci okopuj¹c¹ siê piechotê nieprzyjaciela, a na drodze z Ossowa do Turowa maszeruj¹cy wiêkszy oddzia³ bolszewików. W œrodku wsi strzela³y karabiny maszynowe.</div> <div> Po zorientowaniu siê w sytuacji por. Szewczyk rozkaza³: "na mój gwizdek ka¿dy wystrzeliæ po piêæ naboi a nastêpnie ruszyæ biegiem przez rzeczkê na nieprzyjaciela!".</div> <bR> <div> Natarcie ruszy³o oko³o godziny 11.00. Baterie da³y ognia, piechurzy ruszyli rzodu. Kompania karabinów maszynowych przesz³a za dowódc¹ batalionu na mostek. Wed³ug pó¿niejszej oceny p³k Burhardta-Bukackiego natarcie 3 batalionu by³o "jedno z najlepiej prowadzonych jakie widzia³em na wojnie" .Stanowi³o ono dla przeciwnika zupe³n¹ niespodziankê, tote¿ zaskoczenie w pe³ni siê uda³o. Pocz¹tkowo bolszewicy otworzyli bez³adny ogieñ, ale widz¹c, ¿e nie robi on wra¿enia na brawurowo atakuj¹cych Polakach, szybko siê za³amali. Przemêczeni ponad 7 godzin walk¹, wyg³odzeni i odczuwaj¹cy brak amunicji, pozbawieni wsparcia odwodów, ¿o³nierze sowieccy rzucili siê do ucieczki. Chaos i zamêt w ich szeregach pog³êbi³ celny teraz ogieñ polskiej artylerii. Za Ossowem Sowieci próbowali stawiæ opór ale ogieñ nacieraj¹cych piechurów zmusi³ ich do odwrotu. Ale tak¿e ogieñ sowieckich kaemów da³ siê Polakom we znaki. Poleg³ sier¿. Woltyñski, ochotnicy pierzchli z pola walki.</div> <bR> <div> Widz¹c uchodz¹cego nieprzyjaciela ruszy³y do przodu kompanie 21 pu³ku piechoty i pododdzia³y 36 i 33 pu³ków piechoty znajduj¹ce siê w pobli¿u wsi. Wszysttkie te jednostki przewali³y siê przez wieœ i pogoni³y w stronê Leœniakowizny. Zamêt w szeregach przeciwnika powiêkszy³y tabory uciekaj¹ce na ³eb na szyje na wschód. Widz¹c co siê dzieje ppor. Wilhelm Kasprzykiewicz z 12 kompanii 47 pu³ku piechoty uderzy³ z rejonu wzgórza 102 i po³udniowych krañców Wo³omina. Gwa³towwny ogieñ jego ¿o³nierzy powiêkszy³ jeszcze panikê i przysporzy³ znaczne straty bollszewikom. Kasprzykiewicz pojma³ l oficera i 42 ¿o³nierzy, zdoby³ jeden kaem. W rezultacie Sowieci wycofali siê tak¿e z Leœniakowizny w stronê Majdanu gdzie zatrzymali siê na przedpolu I linii obronnej Polaków. Wieczorem resztki obu puu³ków 79 Brygady zosta³y wycofane z frontu. Ich miejsce zajê³y oddzia³y 17 Dywizji Strzeleckiej.</div> <bR> <div> Do polskich bohaterów bitwy nale¿a³ kpr. Œliwiñski z 33 pp, który zaczai³ siê za cha³up¹ u wylotu Os sowa i wystrzela³ obs³ugê kaemu, a nastêpnie uderzy³ kolb¹ karabinow¹ celuj¹cego weñ krasnoarmiejca, z³ama³ mu rêkê i wzi¹³ do niewoli.</div> <bR> <div> Po wyparciu przeciwnika z Ossowa i Leœniakowizny zwyciêskie pu³ki polski zatrzyma³y siê i przyst¹pi³y do porz¹dkowania terenu. Zebra³y z pola zabitych i rannych, pog³êbi³y rowy strzeleckie, naprawi³y druty kolczaste, przez które przedar³ siê nieprzyjaciel.</div> <bR> <div> Nastêpnego dnia 36 pu³k piechoty zosta³ zluzowany przez 13 pu³k. _.::0 sztab zaj¹³ miejsce w zniszczonym walkami Ossowie a 33 pu³k stan¹³ w odwooe. tak¿e w Ossowie. Wieczorem po godzinie 22.00 Sowieci podjêli próbê opanoo:mia Wo³amina. Odpar³ j¹ 47 pp przy wsparciu ogniowym poci¹gu pancernego !. iciel".</div> <bR> <div> Meldunek sytuacyjny dowództwa Frontu Pó³nocnego z 15 sierpnia stwierdza³: "straty poniesione we wczorajszych walkach pod Ossowem i Leœniakowizn¹ wynosz¹ 60 zabitych i 300 rannych. 36 pu³k piechoty: zabity ppor. Œwidziñski, ciê¿ko rannyy i zaginiony ppor. Haber, zabici ppor. Matarewicz oraz kapelan ks. Ignacy rupka ( ... ). Wziêto oko³o 50 jeñców w tym jednego dowódcê brygady i komisarza. Na przedpolu doœæ du¿o trupów. " Informacja o jeñcach nie by³a œcis³a. Wed³ug póŸniejszych publikacji sowieckich pod Ossowem poleg³ komisarz polityczny brygady Sankin i zastêpca dowódcy pu³ku 235. Chachanian nie dosta³ siê do niewoli.</div> <bR> <div> W nocy z 15 na 16 sierpnia Sowieci ponowili próbê ataku jednak zosta³ on odparty.</div> <bR> <div> Œroda, 30. Lipiec 2008 13:51</div> <div> 1 i 2 kompania 236 pu³ku akademików, ostatnie nie bior¹cy udzia³u w walce, wesz³y w kolumnie dwójkowej na drogê do Ossowa. NajwyraŸniej zamierza³y, zgodnie zreszt¹ z rozkazem dowódcy 33 pu³ku piechoty, do odejœcia na zachodni skraj Ossowa. Jednak po konsultacjach z por. Stanis³awem Matarewiczem, zosta³ wydany rozkaz by S³owikowski, wraz ze swoj¹ 1 kompani¹, wysun¹³ siê w lewo od drogi, zaœ 2 kompanie por. Wiœniewskiego skierowa³ wzd³u¿ po³udniowego skraju wsi. Gdy ¿o³nierze mijali ogrody wiejskie i op³otki podbieg³ do S³owikowskiego ks. Ignacy Skorupka i gor¹co poprosi³ by móg³ "iœæ z ¿o³nierzami i wzi¹æ udzia³ w tej pierwszej bitwie". Dowódca kompanii wyrazi³ zgodê, ksi¹dz ruszy³ do boju obok niego.</div> <bR> <div> Akademicy nie mieli ¿adnego przeszkolenia wojskowego i nie potrafili rozwin¹æ siê w tyralierê. Tym bardziej, ¿e odbywa³o siê to pod ogniem nieprzyjacielskiej broni maszynowej. Kronikarz 33 pu³ku piechoty wspomina: "Mimo usi³owañ oficerów i szeregowych rozbijanie to przedstawia³o siê raczej jako k³êbienie mas chaotyczne. Pp³k Sawicki przeje¿d¿a³ konno wzd³u¿ linii kieruj¹c ochotnikami: po prostu bra³ ich za uszy i palcem wskazywa³ gdzie maj¹ siê rozbijaæ. Ochotnicy wreszcie zrozumieli o co chodzi i ruszyli do przeciwnatarcia."</div> <div> Pocz¹tkowo tyraliera ruszy³a naprzód bez oddania strza³u. Wkrótce jednak nadlecia³y od wschodu najpierw pojedyncze pociski potem coraz gêstsze. Ogieñ nieprzyjaciela wzmaga³ siê w miarê zbli¿ania siê akademików do wschodniej czêœci wsi. "Widz¹c, ¿e moja tyraliera zaczyna mi maleæ i chyliæ siê ku ziemi, a boj¹c siê by mi nie pad³a na ziemie sk¹d nie mia³em dobrego pola ostrza³u poderwa³em j¹ okrzykiem "hurra!" do biegu naprzód".</div> <bR> <div> Tyraliera akademików wesz³a na r¿ysko prawie na wschodnim krañcu Ossowa teren by³ tu p³aski i odkryty. Wtedy od czo³a zaterkota³y wrogie karabiny maszynowe. Gdzie¿ z boku od strony wsi rozleg³y siê strza³y karabinowe. Przestraszeni silnym ogniem, w pierwszym w ¿yciu prawdziwym boju, ochotnicy zalegli i rozpoczêli bez³adn¹ strzelaninê w ró¿ne strony mieli du¿e k³opoty z ³adowaniem broni poniewa¿ nie otrzymali magazynków do karabinów a nie potrafili ³adowaæ pojedynczo, uczyli siê wiêc tego w trakcie walki. W dodatku mocno deprymowa³y ich jêki rannych i rzê¿enie konaj¹cych oraz rosn¹ce straty we w³asnych szeregach. l kompania wysunê³a siê mocno do przodu, natomiast 2 zosta³a szybko odparta przez nieprzyjaciela. W pewnym momencie ochotnicy z tej drugiej kompanii wespó³ z inna grup¹ z 236 pu³ku starli siê w walce wrêcz z przeciwnikiem na prawo od drogi. w tym czasie umar³ por. Matarewicz u którego lekarz stwierdzi³ udar sercowy.</div> <bR> <div> Zagro¿ony z dwóch stron ppor. S³owikowski rozkaza³ pojedynczo, skokami wycofywaæ siê do ty³u. Odwrót ods³ania³ bezw³adny ogieñ akademików, skutecznie jednak powstrzymuj¹cy nacieraj¹cego przeciwnika. Mimo znacznych strat, ochotnikom uda³o siê wycofaæ do po³owy wsi. Rych³o okaza³o siê, ¿e Ossów jest zupe³ni ogo³ocony z wojska, bowiem "wszystko wycofa³o siê na poligon rembertowski" (wg s³ów por. Gajdy z l batalionu 36 pp). Pozosta³y tu tylko nieliczne grupki ¿o³nierzy z 33 i 36 pu³ków piechoty.</div> <bR> <div> Bohaterski ppor. S³owikowski zebra³ rozproszonych ¿o³nierzy, do³¹czy³ ich do swojego pododdzia³u i jeszcze raz poderwa³ ludzi do ataku. "Linia rzuca siê z g³oœnym krzykiem "hurra!" naprzód. Bolszewicy cofaj¹ siê czêœciowo ze wsi na jej wschodni kraniec - wspomina³ ppor. S³owikowski. - Jednak znowu¿ w ogniu kaemów natarcie nasze za³amuje siê i linia pada (na ziemiê). Z kolei bolszewicy przechodz¹ do kontrataku. Nie maj¹c w linii karabinów maszynowych nie mogê ich wstrzymaæ. Tyraliera nasza cofa siê na poprzednie pozycje."</div> <bR> <div> S³owikowski zdawa³ sobie sprawê, ¿e jego ochotnicy nie potrafi¹ prowadziæ walki w obronie, dlatego piêciokrotnie podrywa³ ich znowu do ataku. Ofiarne kontrataki akademików przynios³y wielkie straty, ale równie¿ dziêki nim nacisk przeciwnika zel¿a³.</div> <div> Starty by³y jak dot¹d dotkliwe. Z 236 pu³ku piechoty padli por. Matarewicz ppor. Zygmunt Miiller, ks. Skorupka, ppor. Wojciech Œwidziñski, ranni zostali podporucznicy Szulje, Kamiñski, Szybowski. Jeszcze wiêcej oficerów straci³ 33 pu³k piechoty. Zginêli podporucznicy Mieczys³aw Kubala i W³odzimierz Micha³owski ranni zostali por. Œwi¹tkowski, ppor. Wegliñski, ppor. Pa³ucki, ppor. Miklaszewski, ppor. Bia³y i podchor¹¿y Piotrowski.</div> <bR> <div> Tymczasem wesz³y do walki nowe oddzia³y - kompanie marszowe 21 pu³ku piechoty. Ich wra¿enia, na pierwszy rzut oka po placu boju, nie by³y buduj¹ce. "O strony lasu zaczêli pokazywaæ siê ¿o³nierze uciekaj¹cy pojedynczo, póŸniej coraz wiêcej i w koñcu ca³¹ mas¹ - pisze w relacji ochotnik B³a¿ejewski z 2 batalionu 2 pp. - Gruchnê³a wieœæ, ¿e front przerwany, wiêc nasz dowódca kompanii niewiele myœl¹c zrobi³ zbiórkê batalionu i wyprowadzi³ nas na ³¹czki po³o¿one za stodo³¹ Ossowa. A wiara jakaœ mi nieznana wia³a (z bitwy) na ola Boga. Poniewa¿ kul nieprzyjacielskie lecia³y dosyæ gêsto, przeto natychmiast po wyjœciu na ³¹ki dowódca, da³ rozkaz: "w tyraliery i okopaæ siê." Tymczasem zosta³o paru rannych, lecz na nie wolno by³o strzelaæ dlatego, ¿e jakieœ wojska w pop³ochu siê cofa³y. Oficerowi tych wojsk, z rewolwerami w rêku, starali siê powstrzymaæ wojsko ogarniête pan' zachêcaj¹c je na wroga. Dzielna postawa tych oficerów doda³a nam ducha i wiêkszej odwagi, a by³o tych oficerów dwóch: jeden pan pu³kownik i jakiœ porucznik c~ podporucznik. " Owym podporucznikiem by³ S³owikowski natomiast podpu³kownikiem Jerzy Sawicki, który nie zwa¿aj¹c na wra¿e pociski wyjecha³ konno na drogi wiod¹c¹ przez Ossów i wydawa³ rozkazy do walki. Dzielnie asystowa³ mu jego adiutant por. £ukasik. Pp³k Sawicki pos³a³ na pomoc akademikom dwie kompani marszowe ochotników z 21 pu³ku piechoty, dowodzone przez "szlachetnego i dzielnego staruszka" mjr Zygmunta Dobrowolskiego, który z wielkim trudem rozwin¹³ tyraliery niedoœwiadczonych ¿o³nierzy.</div> <bR> <div> Natarcie polskie rozwinê³o siê miedzy wsi¹ Ossów a rzeczk¹ D³ug¹ na po³udnie od drogi. Skupi³o teraz na sobie g³ówn¹ uwagê i ogieñ przeciwnika. Zdaj¹c sobie jednak dobrze sprawê z braku jakiegokolwiek przeszkolenia ochotników, mjr Dobrowolski nie chcia³ ryzykowaæ i rozkaza³ ¿o³nierzom paœæ na ziemiê, okopywaæ siê i prowadziæ ogieñ ci¹g³y do nieprzyjaciela. W trakcie walki m³odzi ch³opcy uczy siê ¿o³nierki.</div> <bR> <div> Œroda, 30. Lipiec 2008 10:09</div> <div> Nad ranem 14 sierpnia, miêdzy godz. 3 a 4 nieprzyjaciel wykona³ "krótki artyleryjski napad ogniowy" i skierowa³ silne natarcie na Leœniakowiznê i Ossów. Piechota nieprzyjacielska nie napotka³a wielkiego oporu, gdy¿ pu³ki, które obsadza³y doœæ rozleg³y odcinek na po³udnie od drogi Leœniakowizna-Majdan, uleg³y przewadze nieprzyjaciela i zachwia³y siê, cofaj¹c siê w stronê Leœniakowizny. W trakcie wycofywania siê z Leœniakowizny pad³ ranny dowódca II batalionu 33 pp., por. Œwi¹tkowski.</div> <bR> <div> Pu³k dowodzony przez mjr. Kazimierza Sawickiego, nie móg³ przeciwdzia³aæ naporowi nieprzyjaciela. W chwili, gdy bolszewicy dotarli do po³owy wsi Leœniakowizna, zameldowa³ siê u mjr. Sawickiego ppor. Zygmunt Muller, dowódca 9. kompanii 36 pp, z odwodowego 3 batalionu. Mjr Sawicki u¿y³ 9. kompanii do przeciwuderzenia na lewo od drogi w kierunku krzaków, sk¹d zagra¿a³ nieprzyjaciel. Akcja ta nie powiod³a siê, gdy¿ dowódca kompanii pad³ zabity, a kompania zosta³a rozproszona. Resztki jej skupi³ ko³o siebie sier¿ant Wa³ecki, wycofuj¹c siê w kierunku Ossowa.</div> <div> Dowódca 2. baterii 8 pu³ku artylerii polowej znajduj¹cy siê na punkcie obserwacyjnym na wschodnim krañcu Leœniakowizny, ledwie zd¹¿y³ zwin¹æ swój punkt i wycofa³ siê na mostek na rzece Rz¹dzy (obok stawów).</div> <bR> <div> 10 kompania 236 pp zosta³a tak¿e zaatakowana przez nieprzyjaciela na po³udnie od Leœniakowizny. Nie potrafi³a utrzymaæ zajmowanych stanowisk i niebawem wycofa³a siê na wzgórze 110. W œlad za ni¹ "poczê³y biegiem przechodziæ nieporz¹dane ale gêste tyraliery rosyjskie" (wg dowódcy 6 baterii 8 pu³ku artylerii polowej por. Borowskiego). Tylko jeden karabin maszynowy z 4 kompanii karabinów maszynowych otworzy³ ogieñ do nieprzyjaciela. Niebawem wspar³a go bateria por. Borowskiego. Pozosta³e dzia³a polskie milcza³y. Prawdopodobnie nie mia³y rozeznania w sytuacji i ba³y siê raziæ swoich. Tymczasem tyraliery sowieckie znik³y w zagajnikach w LeœniakowiŸnie. Poczym pokaza³y siê za nimi nowe fale nacieraj¹cej brygady strzelców.</div> <bR> <div> 3 batalion 236 pp znalaz³ siê w du¿ym niebezpieczeñstwie. Jego odwód zosta³ zu¿yty w boju o Leœniakowiznê. Dowódca batalionu straci³ kontakt ze swymi pododzia³ami. Dowódcy kompanii nie stracili jednak g³owy i dzia³ali samodzielnie. Por. Sokó³ dowodz¹cy 12 kompani¹ zagi¹³ lewe skrzyd³o batalionu do wzgórza 110, nawi¹za³ kontakt z por. Borowskim prowadz¹cym nadal ogieñ do nieprzyjaciela . Wys³a³ te¿ patrole na rozpoznanie. Jeden z nich doniós³, ¿e nieprzyjaciel wkroczy³ do Ossowa. Poniewa¿ 6 bateria 8 pap znalaz³a siê na jego ty³ach, porucznik, za zgod¹ dowódcy batalionu wycofa³ j¹ na wzgórze 106 pod Rembertowem.</div> <bR> <div> Natomiast 3 batalion 33 pp trwa³ na swoich stanowiskach odpieraj¹c natarcie nieprzyjaciela. Niebawem jednak jego 11 kompania odwodowa dosta³a siê pod ogieñ z ty³u, od prawego skrzyd³a. Oznacza³o to, ¿e przeciwnik przerwa³ front pod Leœniakowizn¹ i naciera na Ossów. Niebawem 11 kompania dosta³a siê pod ogieñ i musia³a siê wycofaæ do Ossowa. W LeœniakowiŸnie zaci¹gniêto w szeregi kilkunastu rozbitków spoœród rozproszonego oddzia³u ochotników. DŸwigaj¹c rannego ppor. Pa³uckiego, Zdrojewski dotar³ do Ossowa, zabieraj¹c po drodze kilku innych rannych.</div> <bR> <div> Oko³o godziny 5 widok pola bitwy bi³ przera¿aj¹cy. "W wielkim nieporz¹dku gromady ochotników bieg³y z powrotem do Ossowa nie zwracaj¹c uwagi na wo³ania i rozkazy dowódców. Podporucznik Boles³aw Szulje nie zdo³a³ opanowaæ oddzia³ów, zreszt¹ niezad³ugo zosta³ ranny ( ... ) Wkrótce masa uciekaj¹ca wpad³a do Osowa. Czêœæ ¿o³nierzy nie mog¹c opamiêtaæ siê i otrz¹sn¹æ z panicznego strachu pêdzi³¹ dalej w g³¹b wsi. Czêœæ, zreszt¹ nieliczna, skupi³a siê grupkami ko³o swoich oficerów. Na przyk³ad kilkudziesiêciu ludzi zdo³a³ utrzymaæ ranny ppor. Bronis³aw Szulje. Podobn¹ grupê ¿o³nierzy przyprowadzi³ równie¿ por. Zdrojewski z 33 pp, który zaj¹³ stanowisko u zachodniego wylotu Ossowa."</div> <bR> <div> Z potê¿nym okrzykiem "ura!" i "dajosz Warszawu" pewni bliskiego ju¿ zwyciêstwa Sowieci parli naprzód, pêdz¹c przed sob¹ gromadê niedoœwiadczonych ¿o³nierzy i spanikowanych ochotników, którzy dopiero dzieñ lub dwa dni wczeœniej dostali broñ do rêki i nie bardzo umieli siê ni¹ pos³ugiwaæ. W oczach tych uciekinierów nieprzyjaciel mia³ przewa¿aj¹ce si³y.</div> <bR> <div> W rzeczywistoœci to Polacy mieli pod Ossowem wiêcej ¿o³nierzy. Dowódca 33 pp, pp³k Jerzy Sawicki rzuci³ do kontrataku z Ossowa licz¹cy zaledwie stu ¿o³nierzy 2 batalion por. W³odzimierza Micha³owskiego. Usi³owa³ go wesprzeæ jedn¹ kompani¹ dowódca 36 pp p³k Leon Krakówka. Próba powstrzymania nieprzyjaciela zaakoñczy³a siê fiaskiem bowiem 2 batalion po zmieszaniu siê z uciekinierami sam uleg³ rozproszeniu bez walki. Wyrwa linii frontu jeszcze bardziej siê poszerzy³a.</div> <bR> <div> Sowieci zajêli wschodni skraj Ossowa. Rozmieœcili tu karabiny maszynowe, któóre sia³y morderczy ogieñ do uciekaj¹cych lub próbuj¹cych stawiæ opór. Zgin¹³ ppor. W³odzimierz Micha³owski, pad³ ciê¿ko ranny dowódca 7 kompanii ppor. Bia³y. Ppor. Jerzy Krupski pisa³ póŸniej: "Liczne grupy ochotników wycofywa³y siê w pop³ochu do wsi. Oficerowie l batalionu 36 pu³ku piechoty i 33 pu³ku piechoty starali siê przy pomocy groŸby i rewolweru powstrzymaæ uciekaj¹cych. Udaje im siê tylko czêœciowo. W ten sposób powsta³y wzd³u¿ drogi nieliczne i nieregulame grupki, które trwaj¹ w terenie, reszta zaœ niepowstrzymanym potokiem przes¹cza siê b³ooniami na zachód od Ossowa. Dowodzenie na wszystkich szczeblach wymyka siê z r¹k - nie ma jednoœci w dzia³aniach."</div> <div> w Ossowie ostrzeliwa³a siê tylko kilkudziesiêcioosobowa grupa ¿o³nierzy skupiona przy poruczniku Zdrojewskim i podporucznikach Micha³owskim oraz Wawryku.</div> <bR> <bR> <bR> <bR> </td> </tr></table></body>